حيوانى كه از بلندى افتاده و مرده و حيوانى كه با شاخ زدن مرده است مردم جاهليّت آنها را حلال دانسته و ميخوردند . اين لفظ فقط يك بار در قرآن مجيد آمده است . نطف : يكى از معانى نطف چكيدن است كه توأم با صاف شدن و كم كم بودن مىباشد گويند : « نطف الماء نطفا : سال قليلا قليلا » نطفه را آب صاف شده و آب كم گفته‌اند راغب گويد : « النّطفة ، الماء الصافى » اين عبارت در صحاح و قاموس و اقرب نيز هست با قيد « كم باشد يا زياد » . طبرسى در ذيل آيهء 5 حجّ فرموده : نطفه بمعنى آب كم است از مذكر و مؤنث و هر آب صاف را نطفه گويند و در ذيل * ( إِنَّا خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ ) * انسان : 2 . فرموده : اصل نطفه بمعنى آب كم است گاهى به آب زياد نيز گفته شود . امير المؤمنين على عليه السلام دربارهء خوارج فرمود : « مصارعهم دون النطفة » خطبه 59 كه مرادش رود نهروان است يعنى قتلگاه آنها در كنار آن نهر است . اين لفظ در قرآن مجيد دوازده بار آمده و همه دربارهء نطفهء انسان است : گرچه آن را نطفهء مرد گفته‌اند ولى در اغلب آيات اختصاص به نظر نميايد بلكه ظاهرا نطفهء مرد و زن هر دو مراد است مثل * ( خَلَقَ الإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ ) * نحل : 4 . * ( وَالله خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ) * فاطر : 11 . حتى آيهء * ( أَ لَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيٍّ يُمْنى ) * قيامت : 37 . بنا بر آنكه « منىّ » بمعنى اندازه گرفته شده باشد چنان كه در « منى » گذشت . ولى مراد از * ( « ماءٍ دافِقٍ » ) * و * ( أَ فَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ ) * نطفهء مرد است . اگر گويند در وقت نزول قرآن مردم از نطفهء زن خبر نداشتند ؟ گوئيم آرى . ولى چه اشكال دارد كه خداوند هر دو را قصد كرده باشد امروز ميدانيم كه انسان از نطفهء مرد و زن هر دو بوجود ميآيد . نطفه اگر در آيات بمعنى آب كم